Bidasoa bloga: Angel Rekalde

Azpiegituretako inbertsioak direla eta, Germa Bel ekonomialari katalanak ekonomia bat eraikitzeko orduan ezartzen diren lehentasunen gaineko gogoeta eskaintzen du Avuí egunkariak argitaratu duen elkarrizketa batean. Berari dagokionez, ekonomia katalana. Baina, bere Madrilekiko menpekotasunean eta espainiar interesen eraginpean, antzeko egoeran gaudenoi erreferentziatzat balio digu.

Esaten du: «AHTaren kilometroekin esnob hutsak eta inperio terminalak bihurtu gara, ez garraiobide politika batera zuzenduak, baizik eta Espainiaren irudia munduan barna zabaltzera». Esaldiak haserre eta amorru dosi handia erakusten du. Baina, hartzen duen lasaituaz haratago, politika ekonomikoan katedradun den honek amorrualdi horren arrazoiak justifikatzen ditu: «AHTa produktibitate gutxien ematen duen azpiegitura da». Hain justu, ekonomia eta produkzio egiturarako, gaineratu du, askoz ere beharrezkoagoak dira hurbileko garraiobideak.

Auziaren iltzea da ez dela soilik produktibitate eta garraio ekuazioa. Sakoneko gaia da, Aznar presidente ohiak adierazi bezala (2000ko apirila), probintzia guztietako hiriburuak Madrilekin lotzeko sortu zela AHTa. Hau da, ez da aipatutako hirientzako zerbitzua, baizik eta Aznarren hiriburuarentzako batik bat, alegia, hiriaren kanpoaldeko erdigune guztietan metro geltokiak dituenarentzako, eta ez alderantziz. Beren hitzetan, sistema honek «Espainiaren lurralde egituraketa bat» egiteko balio du. Zentralizazio tresna bat da, espainiar nagusitasun eta hispaniar eraikuntza estatalez. Lurralde hierarkizazio bat, bide batez, funtsezkoa zer den eta bigarren mailako eta zirkunstantziala zer den argi uzten duen definizio ideologikoa.

Espainiar estrategia honen aurrean (katalan ikuspegitik) ez da soilik Valentzia, Bartzelona… beste AHT baten bidez Europarekin lotuko lituzkeen Mediterraneoko ardatza diseinatzea, Belen ustez deus gutxi emanen bailuke. Emankortasunaren aldetik, hurbileko tren-azpiegitura bat eta merkantzia garraiobide bat dira behar direnak. Baina hori ez zaio Madrili komeni, eta doala pikutara ideia!

Espainiarentzat, produkzio sarearen egitura ardatza, estrategikoki komunikatu eta ibili behar duena, Algeciras Madrilekin eta Zaragozarekin lotzen dituena da, eta, ahal bada, Frantziaraino luza dadila Pirinioetatik barna. Euskal eta katalan ekonomiak traba dira antolakuntza ildo horrentzat. Hasteko, ez direlako Espainiarentzat estrategiko (eta honen kontura asko komenta genezake; ongi datozkion arren, zergatik ez diren estrategiko baina nola ustiatzen eta banpirizatzen dituen).

Baina, bigarren maila batean, gainera, konpetentzia direlako. Aukeran hobe da Aragoiko Pirinioetatik bidea asmatzea -zaila eta garestia bada ere-, eta aurrera segitzea, kanpoaldeko bi lurralde arrotz horietako batetik pasatzea baino; izan ere, azken batez, egitura nahaste honek berpiztuko bailuke aipatutako zeharkatutako ekonomia, mesede eginen lioke, eta egoera honek ardatz nagusia edo zentrala ahulduko luke berriz.

Lurralde antolakuntzaren irizpideen paradigma gisa, Bel katedradunak aireportuko kudeaketa nabarmentzen du. Bi eredu ari dira: zentralizatua, Espainian edo Errumanian ezarria, eta bertakoa edo lokala, Alemanian, AEBetan edo Kanadan darabiltena. Azkenekoetan, zerbitzua gauzatzen duen lurraldean berean definitzen da aireportuaren helburua. Espainiak, jakina, Errumaniaren logikarekin egiten du lan, sarean egindako kudeaketa batekin; hau da, integratua eta zentralizatua. Erabakiak eta xedeak modu estrategiko eta hierarkikoan hartzen dira; alegia, «agindu eta betearazi»-a espainiar sare osoarentzako. Eredu honek ikuspegi ideologikoan hartzen du atseden, ikuspegi nazionalista, ez ekonomikoa. Estatu zentralista baten eratorpen patologikoa da.

«Munduan aireportuak garraio-politika tresnak dira. Espainian lurralde hierarkizazio eta boterearen politika tresna dira». Lewis Carrollek argi esan zuen, nork agintzen duen jakitea da kontua.